Artykuł: Polski dom nowoczesny

Polski dom nowoczesny

Synonimem domu nowoczesnego stał się dzisiaj dom energooszczędny. Warto jednak wiedzieć, że perspektywa niskich opłat za energię grzewczą nie wyczerpuje pojęcia nowoczesności. Osiągnięcie standardu domu uznanego za „nowoczesny” może być też ściśle powiązane z indywidualnymi potrzebami funkcjonalnymi czy estetycznymi. Ktoś może uznać za nowoczesny skromny budynek realizujący jedynie podstawowe potrzeby mieszkańców, gdzie jedynymi znakami nowoczesności są modny kolor tynku czy pokrycia dachowego, dla innego inwestora nowoczesność zaczyna się dopiero od zastosowania najbardziej wyszukanych i technicznie zaawansowanych instalacji bezobsługowego domu „inteligentnego”.

Energooszczędność równa się nowoczesna architektura

Obowiązujące od 2014 r. w Polsce przepisy unijne zmierzające do ograniczenia zużycia energii przez nowo powstające budynki wymuszają również na polskich projektantach i inwestorach projektowanie oraz wznoszenie budynków spełniających coraz bardziej restrykcyjne przepisy pod względem zapotrzebowania na energię grzewczą. Chociaż podstawowe warunki wybudowania „ciepłego domu” to odpowiednia termoizolacyjność przegród zewnętrznych oraz efektywny system grzewczy, to jednak dotyczą one również założeń architektonicznych. Ostatnie kilka lat silnego promowania budownictwa energooszczędnego np. w prasie branżowej czy w działaniach marketingowych producentów zaowocowało ewolucją polskich domów w stronę prostej w formie i racjonalnej w wyborze skali oraz programu funkcjonalnego architektury. Niewielka powierzchnia, prostopadłościenna bryła domu, prosty spadzisty lub płaski dach, rezygnacja z detali rozbudowujących powierzchnię przegród zewnętrznych czy kompozycja elewacji podporządkowana dążeniu do jak najmniejszych strat ciepła i potencjalnym zyskom z naturalnej energii słonecznej – tak w obrazowym skrócie  wyglądają projektowane dzisiaj nowoczesne domy energooszczędne. Elewacje domów energooszczędnych zdobią oblicówki drewniane lub wykonywane z materiałów imitujących drewno, w modzie jest kamień i klinkier. Tradycyjne naturalne materiały w połączeniu z prostymi formami architektonicznymi zyskują nowy wyraz. Podobnie rzecz się ma z detalami czy formami pochodzącymi np. z tradycyjnego budownictwa regionalnego, które umiejętnie wpisane w prostą formę budynku, mogą być paradoksalnie nowym językiem architektonicznej nowoczesności. Realizacji takich jest coraz więcej.   

Nowe podejście do powierzchni domu i przestrzeni

Współczesne budownictwo energooszczędne ma jeszcze inny, bardzo ważny dla polskiego inwestora atut. To promowanie powściągliwości w planowaniu wielkości powierzchni mieszkalnej domu. Prosta prawda, że każdy metr domu przełoży się na przyszłe rachunki za ogrzewanie, dociera dzisiaj do powszechnej świadomości dużo łatwiej, głównie za sprawą wzrostu cen energii, ale też i budzącej się niepewności co do przyszłej kondycji materialnej konkretnej rodziny.

Nowoczesny dom to budynek o racjonalnie zaplanowanej powierzchni, nie tylko uwzględniającej potrzeby mieszkańców, ale też styl życia współczesnych rodzin. Przestrzeń domu ma być przede wszystkim funkcjonalna, nie ma w nim miejsc, jak kiedyś, służących celom wyłącznie reprezentacyjnym. Współczesny salon to właściwie pokój rodzinny, którego używa się na co dzień. Swoisty „awans” wielu domowych czynności jak np. przygotowywania posiłków czy dbałości o higienę podniósł rangę kuchni i łazienek – to te pomieszczenia stały się domeną nowoczesnego wyposażenia i reprezentacyjności, zrzucając z piedestału wiodące prym pod tym względem salony.Gdy jeszcze kilkanaście lat temu standardem było kilka łazienek, garderób i osobne pomieszczenia o ściślewyspecjalizowanych funkcjach, dzisiaj na nowo poszukuje się sposobów na ograniczanie metrażu. 

Nowoczesność pojemna

Wyposażenie w sprzęty i urządzenia zaawansowane technologicznie mogą być niezbędnym wyróżnikiem listy domowych „nowoczesności”, ale nie muszą – zdalne sterowanie otwieraniem okien czy samoczynne przygotowywanie kawy w ekspresie nadal tworzą margines polskiej nowoczesności domowej. Również pozostawienie aspektów estetycznych na koniec tej listy jest zabiegiem celowym. Współcześnie stosowane trendy architektonicznie i style wnętrzarskie nie zawsze decydują o nowoczesności domu,  a współczesna „nowoczesność” jest stylowo bardzo pojemna. Można na przykład wybudować przy użyciu bardzo nowoczesnych technologii dom o elementach stylowych XIX-wiecznego dworku i wyposażyć go w najnowocześniejsze instalacje i urządzenia. Można też poprzestać jedynie na skrajnie nowoczesnej minimalistycznej architekturze, a wnętrza wystylizować na rezydencję w charakterze którejś z ubiegłych epok. Oba domy można będzie uznać za nowoczesne. W naturę nowoczesności wpisany jest też dynamizm - o tym, jak będzie wyglądała „nowoczesność” w budownictwie jednorodzinnym za chwilę mogą zadecydować preferencje nowych pokoleń. Pamiętajmy jednak, że wchodzące na arenę życia społecznego kolejne pokolenia, przez socjologów określanych jako pokolenia Y i Z, muszą wejść w okres pewnej stabilizacji finansowej, aby ich tożsamość, potrzeby i gusta wpłynęły znacząco na krajobraz polskiego budownictwa jednorodzinnego. Sądząc jednak po stylu mieszkań urządzanych przez najmłodsze pokolenia, wcale nie będzie musiało ono oznaczać surowej minimalistycznej powściągliwości serwowanej przez dzisiejsze trendy architektoniczne. 

Zdjęcia: K. Jankowska, Saint Gobain

Czytaj także