Artykuł: Nowoczesna architektura osłonowa

Nowoczesna architektura osłonowa

Jednym z współczesnych trendów projektowania domów jednorodzinnych jest kubiczna bryła budynku. Prostopadłościany, sześciany, ostrosłupy w różnych wariantach zestawia się ze sobą, pozbawiając budynki tradycyjnych detali, takich jak wysunięte okapy dachu, wnęki, podcienia czy nisze. Model ten dominuje w szczególnie w budownictwie energooszczędnym, w którym każda komplikacja w przebiegu przegród zewnętrznych, np. uskoki w ścianie zewnętrznej czy wykusze, pogarsza efektywność energetyczną budynku. Jednak tego typu minimalistycznie w formie domy dla wielu osób są mało atrakcyjne estetycznie, nie pozostawiają ponadto zbyt dużego pola do popisu w tworzeniu stref pośrednich – trudno bowiem znaleźć np. miejsce na intymny taras, gdy w żadnej ze ścian nie ma uskoków czy nisz.Sposobem na zindywidualizowanie projektu, a zarazem uzyskanie przestrzeni osłoniętej przed wiatrem, słońcem oraz wścibskimi spojrzeniami przechodniów czy sąsiadów są wysunięte ściany oraz okapy dachu.

Tradycyjny okap szczytowy w nowoczesnej formie

Wysunięcie okapu w ścianie szczytowej, nazywane okapem szczytowym, jest rozwiązaniem architektonicznym o utrwalonej tradycji. Do dzisiaj jest to detal chętnie stosowany szczególnie w budynkach krytych dwuspadowym dachem, gdzie zamierzeniem projektanta jest stworzenie zacisznego miejsca wypoczynku na kondygnacji poddasza. Pod wysuniętymi okapami zwykle kryje się balkon lub – jeśli bryła budynku jest bardziej urozmaicona – taras nad pomieszczeniem. W nowoczesnej formie detal ten nie musi osłaniać żadnej z wymienionych stref pośrednich. Przechodząc płynnie w dół, może się łączyć z wysuniętymi ścianami, które stanowią wizualną osłonę ściany szczytowej.

Ściana parawanowa – efekty funkcjonalne i estetyczne

Przedłużenie ściany zewnętrznej poza obrys budynku nazywane jest ścianą parawanową. Może ona mieć formę pełnego muru – wówczas pod względem konstrukcyjnym jest kontynuacją ściany zewnętrznej budynku – lub ażurową, kiedy to lity mur płynnie „przechodzi” w przestrzenną, koronkową formę. Pod względem wizualnym ściany parawanowe tworzą jedynie optycznie powiększenie budynku, urozmaicając jego kształt architektoniczny i w naturalny sposób stają się pretekstem do wydzielenia wygodnej przestrzeni tarasu, balkonu, strefy wejścia, a nawet wjazdu do garażu. Mogą też wyznaczać trakty komunikacyjne, np. pomiędzy dwiema częściami budynku czy wydzielać funkcjonalną część ogrodu. Stopień osłony, jaki uzyskamy, zależy od wymiarów ściany parawanowej. Pamiętajmy jednak przy tym, że taka osłona, będąc skuteczną ochroną przed wiatrem czy też spojrzeniami ciekawskich, będzie jednocześnie barierą dla światła słonecznego, a taka sytuacja nie zawsze jest pożądana. Zacienienie przestrzeni latem może poprawić komfort wypoczynku na dworze, ale już w chłodne miesiące może się pojawić ryzyko powstania wilgoci. W minimalistycznej architekturze energooszczędnej wysunięcie ścian zewnętrznych w szczycie budynku pozwala wydzielić zaciszne miejsce na taras. Jeśli dodatkowo konstrukcja ściany parawanowej i okapu szczytowego się łączy, powstaje przestrzeń osłonięta zarówno od góry, jak i z obu boków. Wysunięte ściany i okapy zmieniają również odbiór domu. Część mieszkalna wydaje się wówczas bardziej zaciszna, bo została ukryta w „dodatkowej” konstrukcji – całość robi wrażenie „budowy szkatułkowej” domu.

Przeszklenia w strefie pod osłoną

Projekt z wysuniętymi ścianami osłonowymi w szczycie domu i wydatnym okapem szczytowym również wymaga przemyślanego zaplanowania przeszkleń w ścianie szczytowej. Są one zazwyczaj bardzo duże – ich ponadstandardowe wymiary są wynikiem nie tylko modnego otwierania wnętrz na otoczenie. Wpływ na ich powiększanie ma też na celu pozyskiwanie odpowiedniej ilości światła naturalnego do oświetlenia wnętrz, ponieważ osłony w postaci okapów i ścian parawanowych hamują częściowo jego dopływ. Sprawdzają się wysokie okna, takie jak porfenetry i drzwi tarasowe, dzięki którym światło naturalne lepiej wnika w głąb pomieszczenia. Boczne fragmenty ścian szczytowych mogą przez większą część pozostawać w strefie cienia, dlatego też dobrze jest, jeśli przeszklenia umieści się możliwie jak najbardziej pośrodku ściany.

Zdjęcia: K. Jankowska

Czytaj także